Hợp tác công – tư: Sáng tạo của Quảng Ninh

Nhằm giải quyết bài toán về nhu cầu cơ sở hạ tầng ngày càng tăng trong khi nguồn ngân sách nhà nước có hạn, Quảng Ninh đã đi tiên phong và thành công trong việc áp dụng hình thức hợp tác công – tư (PPP) đối với nhiều dự án, đặc biệt là những dự án động lực có ý nghĩa lớn.

Từ cách làm bài bản

Từ năm 2011, Quảng Ninh đã có chủ trương triển khai mô hình PPP với ba hình thức: “Lãnh đạo công – Quản trị tư”, “Đầu tư công – Quản lý tư”, “Đầu tư tư – Sử dụng công”, nhằm tái cơ cấu đầu tư, thực hiện có hiệu quả ba đột phá chiến lược, đổi mới mô hình tăng trưởng. Vì thế, tỉnh đã xây dựng một hành lang pháp lý vững chắc để triển khai các dự án theo PPP đảm bảo trình tự, thủ tục và hiệu quả. Ngày 5-12-2013, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 10-NQ/TU chỉ đạo các cấp uỷ lãnh đạo thí điểm áp dụng PPP. Theo đó, UBND tỉnh đã ban hành danh mục 64 công trình áp dụng thí điểm triển khai mô hình hợp tác công – tư và giao nhiệm vụ đầu mối thực hiện cho 14 huyện, thị xã, thành phố và 12 sở, ban, ngành. Ngay sau khi Chính phủ ban hành Nghị định số 15/2015/NĐ-CP về đầu tư PPP, để khuyến khích đầu tư, HĐND tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 208/2015/NQ-HĐND quy định một số ưu đãi và hỗ trợ đầu tư thực hiện dự án mới, dự án mở rộng trong lĩnh vực xã hội hoá tại các đơn vị vùng khó khăn; Quyết định số 2792/2015/QĐ-UBND quy định về chính sách miễn tiền thuê đất đối với các cơ sở xã hội hoá sử dụng đất tại đô thị đối với các hoạt động trong lĩnh vực giáo dục, dạy nghề, y tế, văn hoá, thể thao, môi trường, giám định tư pháp; Quyết định số 3456/2015/QĐ-UBND quy định chi tiết về trình tự, thủ tục thực hiện, quản lý dự án đầu tư bằng nguồn vốn ngoài ngân sách nhà nước và dự án đầu tư theo mô hình PPP trên địa bàn tỉnh. Đồng thời, yêu cầu các địa phương, đơn vị tập trung lựa chọn các dự án tiềm năng, ưu tiên các dự án có tính thương mại cao để thực hiện theo mô hình PPP, từ đó góp phần tạo điều kiện cho hình thức hợp tác được áp dụng rộng rãi.

Trung tâm báo chí tỉnh Quảng Ninh sẽ được triển khai theo hình thức hợp tác công - tư (PPP). Ảnh: Lan Hương
Trung tâm báo chí tỉnh Quảng Ninh sẽ được triển khai theo hình thức hợp tác công – tư (PPP). Ảnh: Lan Hương

Đặc biệt, để đẩy nhanh tiến độ triển khai, UBND tỉnh đã giao Sở KH&ĐT đề xuất thành lập Ban chỉ đạo, ban hành hướng dẫn các địa phương với nội dung trọng tâm về tiêu chí lựa chọn dự án, mô hình, quy trình lựa chọn nhà đầu tư, thương thảo ký kết hợp đồng, kiểm tra, giám sát… Ban Chỉ đạo triển khai đầu tư và quản lý theo hình thức hợp tác công tư tỉnh do đồng chí Chủ tịch UBND tỉnh làm Trưởng Ban. Các địa phương thành lập ban điều hành do Chủ tịch UBND làm Trưởng Ban. Để PPP được triển khai hiệu quả, tỉnh đã tập trung lựa chọn các dự án tiềm năng, ưu tiên các dự án có tính thương mại để thực hiện. Trong quá trình xây dựng kế hoạch, tỉnh đã chủ động ưu tiên bố trí vốn ngân sách cho việc chuẩn bị đầu tư và triển khai dự án đúng cam kết và đúng tiến độ, đặc biệt là phần tham gia của Nhà nước, chi phí đền bù giải phóng mặt bằng. Đồng thời hỗ trợ các doanh nghiệp thông qua các biện pháp hỗ trợ về tài chính, nhằm bù đắp sự thiếu hụt về nguồn vốn, đảm bảo và tăng cường tính khả thi đối với các dự án (hỗ trợ chi phí chuẩn bị đầu tư; xúc tiến các khoản tín dụng trong nước dài hạn với lãi suất thấp…). Đối với các vướng mắc trong quá trình triển khai, UBND tỉnh chỉ đạo các sở, ngành chuyên môn vận dụng các cơ chế chính sách hướng dẫn, hỗ trợ trong việc xây dựng cơ chế chính sách, hướng dẫn cho từng dự án đảm bảo tính khả thi và quy định của pháp luật. Nhằm thu hút các nguồn lực từ khối doanh nghiệp, tỉnh cũng xác định việc đồng hành cùng doanh nghiệp là quá trình xuyên suốt. Trong đó, tỉnh đã đẩy nhanh tiến độ xây dựng chính quyền điện tử; tăng cường công tác kiểm tra cải cách hành chính; giảm thời gian giải quyết thủ tục hành chính về đầu tư; các văn bản quy định liên quan đến hỗ trợ cho doanh nghiệp, khuyến khích, thu hút đầu tư đều được lấy ý kiến của doanh nghiệp… Qua đó niềm tin của các doanh nghiệp đối với môi trường đầu tư, kinh doanh của tỉnh tiếp tục được củng cố, yên tâm mở rộng đầu tư, phát triển sản xuất kinh doanh. Đây chính là những nền tảng vững chắc cho việc triển khai PPP.

Đến các dự án lan toả

Ngày 5-12-2013, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 10-NQ/TU chỉ đạo các cấp uỷ lãnh đạo thí điểm áp dụng PPP. Theo đó, UBND tỉnh đã ban hành danh mục 64 công trình áp dụng thí điểm triển khai mô hình hợp tác công – tư và giao nhiệm vụ đầu mối thực hiện cho 14 huyện, thị xã, thành phố và 12 sở, ban, ngành.

Với cách làm bài bản của tỉnh, PPP như một luồng gió mới nhanh chóng lan rộng ra toàn hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp trên địa bàn. Theo báo cáo của Sở KH&ĐT, đến ngày 31-6-2016, toàn tỉnh có 36 dự án triển khai theo mô hình PPP với tổng mức đầu tư trên 32.500 tỷ đồng. Tiêu biểu như dự án Liên cơ quan số 4 do Công ty CP Tập đoàn Hoàng Hà làm chủ đầu tư, có tổng vốn trên 310 tỷ đồng, diện tích 7.500m2, tại phường Hồng Hà (TP Hạ Long), dự kiến đưa vào sử dụng đầu tháng 10-2016. Thực hiện mô hình đầu tư tư – sử dụng công, tỉnh cho nhà đầu tư thuê đất để xây trụ sở liên cơ quan, rồi thuê lại công trình theo giá thoả thuận đôi bên cùng có lợi. Với hình thức này, tỉnh không phải bỏ ra một lúc số vốn lớn, không phải thành lập bộ máy để quản lý, bảo dưỡng, sửa chữa… công trình, song vẫn có công trình hiện đại, hiệu quả và ý nghĩa. Theo tính toán, dự án trụ sở liên cơ quan nếu đầu tư từ ngân sách nhà nước sẽ mất khoảng 4 năm, nhưng tư nhân làm chỉ mất 2 năm. Qua đó, giảm gánh nặng cho ngân sách, giảm thất thoát trong quá trình đầu tư, nâng cao hiệu quả sử dụng, tập trung vốn cho các công trình động lực và ở vùng đặc biệt khó khăn.

Cụm thông tin cổ động biên giới Sa Vĩ (TP Móng Cái) là dự án triển khai theo mô hình đầu tư công – quản lý tư, được đánh giá là có những hiệu quả rõ rệt. Từ tháng 4-2014, Công ty TNHH Trí Lực được TP Móng Cái giao quản lý, khai thác dự án. Tiếp nhận công trình, Công ty đã đầu tư trên 3 tỷ đồng để bổ sung các hạng mục phụ trợ phục vụ công tác quản lý, bảo vệ, vận hành công trình… Qua công tác quản lý của doanh nghiệp đã thu hút du khách sử dụng các dịch vụ tại đây nhiều hơn, doanh thu cao hơn. Không những thế, ước tính mỗi năm, ngân sách thành phố tiết kiệm khoảng 1 tỷ đồng từ công tác quản lý công trình này. Từ hiệu quả của những công trình ban đầu, tỉnh tiếp tục triển khai PPP với hàng loạt các công trình mang tính động lực, ở nhiều lĩnh vực. Trong đó, khởi sắc nhất của Quảng Ninh phải kể đến nhóm các công trình về hạ tầng giao thông như: Cầu Bạch Đằng, đường dẫn cầu Bắc Luân II, cảng hàng không Quảng Ninh…

Không chỉ các công trình trọng điểm của tỉnh, việc triển khai hợp tác đầu tư mới này cũng nhanh chóng lan toả đến các địa phương trong tỉnh với việc thu hút thành công các nguồn lực đầu tư phục vụ phát triển. Tiêu biểu như TP Uông Bí, nhằm giảm bớt gánh nặng cho ngân sách, khai thác hiệu quả vốn đầu tư, thành phố đã thực hiện PPP với 7 công trình, như: Trường Mầm non Hoa Mai Vàng, chợ Thanh Sơn, Bến xe và khu dịch vụ Yên Tử… Trong đó, thành phố đã chuyển đổi từ đầu tư công – quản lý công sang đầu tư công – quản lý tư đối với công viên Sinh viên, trong đó đầu tư một số hạng mục: Nền mặt đường, bó vỉa đường dạo, cấp nước… Việc hoàn thiện công trình và quản lý được giao cho Công ty CP Môi trường và Công trình đô thị Uông Bí, cơ sở sinh vật cảnh Ngọc Hiền, Công ty TNHH Đức Phú khai thác với vốn đầu tư trên 12 tỷ đồng. Sau khi hoàn thành, công viên Sinh viên không chỉ đáp ứng nhu cầu vui chơi giải trí, mà còn góp phần chỉnh trang đô thị thành phố xanh – sạch – đẹp. Các địa phương tích cực triển khai hình thức PPP đối với các dự án là TP Cẩm Phả (sân vận động Cẩm Phả); TP Móng Cái (Trường Mầm non Hoa Hồng); huyện Hoành Bồ (công trình cấp nước sinh hoạt xã Vũ Oai)…

Từ hiệu quả của các dự án cho thấy không chỉ giải quyết vấn đề về vốn, hình thức PPP còn giải quyết được cả việc quản lý công trình sau đầu tư. Bên cạnh đó, PPP sẽ giúp Nhà nước nâng cao hiệu quả vốn ngân sách, tránh được những khoản nợ công. Vậy là thay vì phải bỏ một lượng vốn lớn để đầu tư một công trình thì tỉnh có thể dùng nguồn vốn đó để làm cùng lúc nhiều công trình mà vẫn đảm bảo chất lượng. Cuối cùng thì các công trình PPP vẫn là của Nhà nước sau khi các chủ đầu tư đã được hoàn vốn. Theo tính toán, trong giai đoạn hiện nay ngân sách tỉnh bỏ ra 1 đồng sẽ thu hút được khoảng 14 đồng vốn của doanh nghiệp tham gia đầu tư. Ngoài ra, đầu tư PPP còn huy động được nguồn vốn, sáng kiến, kinh nghiệm của doanh nghiệp trong công tác đầu tư và quản lý; rút ngắn thời gian thực hiện; giảm chi phí xây dựng. Còn đối với nhà đầu tư, đã tạo cơ hội cho các doanh nghiệp tham gia thực hiện các công trình, góp phần thúc đẩy sản xuất kinh doanh, tháo gỡ trực tiếp khó khăn cho doanh nghiệp.

Tuy nhiên, vì đây là hình thức hợp tác vẫn còn khá mới mẻ, nên trong quá trình triển khai cũng giống như các địa phương khác, Quảng Ninh cũng gặp không ít khó khăn trong việc lựa chọn dự án, quản lý, nguồn vốn đầu tư công, xác định giá trị tài sản, kinh nghiệm… Nhưng, với quyết tâm, nỗ lực và sáng tạo của tỉnh, các dự án đầu tư theo mô hình PPP đã thu được những kết quả tốt đẹp, thể hiện được tầm nhìn, hướng đi đúng của tỉnh trong việc hỗ trợ tái cơ cấu đầu tư, giảm gánh nặng cho ngân sách, hoàn thiện cơ sở hạ tầng.

Share