Phát triển Chương trình OCOP- Bài 1: Xóa bỏ tư tưởng nông nghiệp manh mún, nhỏ lẻ

Theo đánh giá của các chuyên gia nông nghiệp, Quảng Ninh là một tỉnh có thế mạnh và tiềm năng có thể phát triển nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa. Tuy nhiên, trong một thời gian dài, sản xuất nông nghiệp tỉnh vẫn ở dạng manh mún, nhỏ lẻ; nhận thức của nông dân trong phát triển nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa hạn chế. Sản phẩm nông nghiệp khi ra thị trường thì tiêu thụ khó khăn, giá trị thấp.

Đây là thực trạng của sản xuất nông nghiệp tỉnh giai đoạn năm 2013 trở về trước. Còn hiện nay, không khó để nhận ra rất nhiều sản phẩm nông sản của Quảng Ninh đã có chỗ đứng vững chắc trên thị trường, trở thành sản phẩm ưa thích của người tiêu dùng trong và ngoài tỉnh. Những người nông dân trước đây “làm không đủ ăn” thì nay đã có thể làm giàu trên chính mảnh đất của mình…

Nông Dân xã Việt Dân thu hoạch na.
Nông Dân xã Việt Dân, TX Đông Triều thu hoạch na. Ảnh: Hồng Nhung

Quy hoạch sản xuất tập trung: Nền tảng cho sản xuất nông nghiệp phát triển

Trong hành trình xây dựng Nông thôn mới, tỉnh Quảng Ninh đã thực thi nhiều chính sách hỗ trợ đầu tư phát triển, trong đó phải kể đến các chính sách hỗ trợ phát triển vùng sản xuất tập trung. Đến năm 2013, tỉnh đã có một số vùng sản xuất tập trung lớn như: Vùng nuôi nhuyễn thể tại Vân Đồn với quy mô gần 1.550 ha; vùng nuôi tôm thẻ chân trắng tại Móng Cái 1.030 ha, TX Quảng Yên 700 ha; vùng nuôi thủy sản nước ngọt tập trung tại huyện Đông Triều với 4.100 ha; vùng sản xuất rau xanh an toàn ở TX Quảng Yên có quy mô trên 217 ha; vùng trồng hoa ở Hoành Bồ 46 ha; vùng trồng lúa nếp cái hoa vàng tại TX Đông Triều 550 ha; vùng trồng chè ở Hải Hà có quy mô 983 ha; vùng trồng cây dong riềng ở Bình Liêu có quy mô 100 ha. Các vùng sản xuất tập trung bước đầu đã mang lại hiệu quả thiết thực cho sản xuất.

Năm 2013, Quảng Ninh đã phê duyệt Đề án “Tỉnh Quảng Ninh – Mỗi xã, phường một sản phẩm” (gọi tắt là Chương trình OCOP Quảng Ninh). Mục tiêu của đề án là: (1) Phát triển các hình thức tổ chức sản xuất kinh doanh các sản phẩm truyền thống, dịch vụ có lợi thế ở các địa bàn xã, phường, thị trấn góp phần tái cơ cấu kinh tế nhất là tái cơ cấu ngành nông nghiệp Quảng Ninh theo hướng phát triển nội sinh và gia tăng giá trị. (2) Thực hiện có hiệu quả nhóm tiêu chí “Kinh tế và hình thức tổ chức sản xuất” trong Bộ tiêu chí Quốc gia về xây dựng nông thôn mới. (3) Thông qua việc phát triển sản xuất tại các địa bàn nông thôn góp phần tạo việc làm tại chỗ, tăng thu nhập cho nhân dân, hạn chế việc di cư ra thành phố, bảo vệ môi trường và gìn giữ ổn định xã hội nông thôn.

Tuy nhiên, nét đặc trưng cơ bản của sản xuất nông nghiệp Quảng Ninh trong một thời gian dài vẫn là sản xuất nhỏ, manh mún và phân tán, chưa tương thích với thị trường và hội nhập quốc tế. Giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh, Nguyễn Hữu Giang cho biết: Dù có đã  có vùng sản xuất tập trung nhưng sản phẩm nông sản Quảng Ninh vẫn chưa tạo ra được khối lượng lớn để trở thành sản phẩm hàng hóa, chưa hình thành được chuỗi giá trị từ khâu sản xuất đến chế biến và thị trường tiêu thụ nên năng suất và hiệu quả thấp, sản phẩm chất lượng không cao, khó cạnh tranh trên thị trường trong nước và khu vực. Đây là nguyên nhân quan trọng dẫn đến ngay khi tỉnh triển khai thực hiện Chương trình OCOP vào năm 2013 đã xác định cần phải tiếp tục thực hiện quy hoạch các vùng sản xuất tập trung với quy mô lớn hơn.

Theo đó, đến năm 2015, 13/14 địa phương (trừ TP Hạ Long) của tỉnh đã phê duyệt quy hoạch vùng sản xuất tập trung và bắt đầu triển khai thực hiện các quy hoạch này. Theo số liệu của Sở NN&PTNT: So với năm 2013, đến nay trong 17 vùng sản xuất tập trung của tỉnh thì đã có 10 vùng tập trung tăng về quy mô và số lượng. Cụ thể, Vùng trồng rau an toàn tăng 119 ha; vùng trồng hoa tăng 18 ha; vùng trồng cây ăn quả tăng 147 ha; vùng nuôi lợn Móng Cái tăng 2,2 ha; vùng nuôi gia súc, gia cầm tăng 353 ha; vùng trồng nhựa thông tăng 6.113 ha; vùng trồng ba kích tăng 281 ha; vùng nuôi tôm tăng 994 ha; vùng nuôi cá kết hợp tôm tăng 814 ha…

Xây dựng thương hiệu nông sản

Nhờ thực hiện chính sách phát triển sản xuất hàng hóa tập trung, trên địa bàn tỉnh đã hình thành một số vùng sản xuất tập trung quy mô lớn, cho giá trị kinh tế cao như: Vùng trồng hoa tại Hoành Bồ, trồng lúa TX Đông Triều, trồng rau Quảng Yên…

Vùng sản xuất rau tập trung tại phường Tân An, TX Quảng Yên.
Vùng sản xuất rau tập trung tại phường Tân An, TX Quảng Yên. Ảnh: Hồng Nhung

Tư tưởng phát triển nông nghiệp manh mún nhỏ lẻ đã dần dần được thay thế bằng việc phát triển sản xuất tập trung, quy mô lớn. Không chỉ trong trồng trọt và trong chăn nuôi cũng có thể thấy rõ điều này thời gian qua. Đáng chú ý, chăn nuôi hộ gia đình đã chuyển theo hướng áp dụng kỹ thuật tiên tiến và có kiểm soát hơn. Chăn nuôi lợn, gia cầm quy mô nông hộ giảm, tập trung chăn nuôi trang trại, chăn nuôi công nghiệp; phát triển chăn nuôi bò thịt, bò sữa ở các vùng có diện tích trồng cỏ rộng như Hải Hà, Đầm Hà, Bình Liêu… Đến nay, Số lượng trang trại chăn nuôi trên địa bàn tỉnh là 194 trang trại (tăng 6 trang trại so với năm 2015); số trang trại chăn nuôi đã cấp giấy chứng nhận 169 trang trại (tăng 8 trang trại so với năm 2015); đã có nhiều mô hình chăn nuôi áp dụng VietGAP được cấp chứng nhận.

Thực hiện nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới, giai đoạn 2010-2020, để nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp, tăng thu nhập cho nhân dân khu vực nông thôn, tỉnh Quảng Ninh đã chỉ đạo tập trung phát triển sản xuất theo chuỗi giá trị, xây dựng thương hiệu cho nông sản địa phương. Theo báo cáo của Sở NN&PTNT, trong 3 năm qua, đã có 103 dự án hỗ trợ phát triển sản xuất sản phẩm OCOP, 25 quy hoạch chi tiết vùng sản xuất sản phẩm OCOP được quy hoạch với diện tích mặt đất, mặt nước là 1.138,7 ha. Tổng vốn thực tế đã huy động để sản xuất đạt trên 367,7 tỷ đồng, trong đó vốn vay ngân hàng trên 68,6 tỷ đồng (chiếm 18,66%), NSNN đã hỗ trợ trên 58,2 tỷ đồng (chiếm 15,84%).

Số tiền trên dùng để thực hiện hỗ trợ trực tiếp đầu tư hạ tầng, ứng dụng KHCN, hỗ trợ lãi suất, thiết kế nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp bao bì, xúc tiến thương mại. Riêng lĩnh vực sản xuất dược liệu, đến nay đã có 17 hợp tác xã, doanh nghiệp cộng đồng OCOP (toàn tỉnh có 19 đơn vị) đang trồng, sản xuất, chế biến dược liệu, góp phần quan trọng trong hình thành Quy hoạch ngành dược liệu tỉnh và đã có những đóng góp nhất định trong phát triển kinh tế xã hội các xã miền núi dân tộc vùng khó khăn.

baoquangninh.com.vn

Share