Sản xuất, cung ứng giống nông nghiệp: Thiếu, yếu từ lượng đến chất

Nông nghiệp Quảng Ninh đang ngày càng phát triển theo chiều sâu với những vùng chuyên canh, sản xuất tập trung, mô hình ứng dụng công nghệ cao. Theo đó nhu cầu về cây, con giống chất lượng cao trên địa bàn ngày càng lớn. Tuy nhiên, hiện nay giống vẫn đang là khâu yếu của ngành nên rất cần có giải pháp hiệu quả, giải quyết được bất cập trên.

Giống gà Tiên Yên phát triển mạnh trong các mô hình chăn nuôi trong dân. Ảnh Phạm Tăng
Giống gà Tiên Yên phát triển mạnh tại các mô hình chăn nuôi trong dân. Ảnh: Phạm Tăng

Tỷ lệ giống tại chỗ quá nhỏ

Trong sản xuất nông nghiệp, giống là nhân tố quan trọng quyết định năng suất, sản lượng, giá trị và hiệu quả kinh tế. Thế nhưng hiện tỷ lệ giống xuất nội tỉnh (sản xuất hoặc ương dưỡng tại chỗ) rất thấp, chủ yếu phải nhập từ các địa phương khác, vì thế nên khó đảm bảo về chất lượng.

Theo báo cáo của Sở NN&PTNT, mỗi năm toàn tỉnh cần trên 4,54 tỷ con giống thủy sản, bao gồm gần 4,4 tỷ con giống nước mặn, lợ và khoảng 160 triệu con giống nước ngọt. Đến thời điểm này, toàn tỉnh chỉ có sản xuất giống thủy sản nước ngọt là đáp ứng được 65% nhu cầu, còn lại con giống nước mặn lợ chỉ đáp ứng được dưới 25%. Trong đó, riêng tôm thẻ chân trắng là đối tượng nuôi chủ lực của ngành thủy sản với nhu cầu mỗi năm cần đến 3,5 tỷ con giống, song mới sản xuất, ương dưỡng tại chỗ được khoảng 780 triệu con.

Do số lượng con giống tại chỗ quá nhỏ nên người nuôi buộc phải nhập từ các tỉnh, thành khác về, chủ yếu là khu vực miền Trung, miền Nam, vì thế ảnh hưởng từ quá trình vận chuyển, thay đổi về môi trường, điều kiện sống… khiến cho chất lượng con giống không đảm bảo. Một phần không nhỏ con giống trôi nổi không rõ nguồn gốc, số này không thể đánh giá được về chất lượng.

Con giống lợn Móng Cái được chăm sóc tốt ngay từ khai lọt lòng mẹ
Con giống lợn Móng Cái được chăm sóc tốt ngay từ khi lọt lòng lợn mẹ.

Đối với gia súc, gia cầm, sau một thời gian nỗ lực, hiện việc sản xuất giống bản địa là lợn Móng Cái và gà Tiên Yên đã tương đối đảm bảo. Tuy nhiên với giống bò, trâu hoàn toàn phụ thuộc vào sinh sản tự nhiên trong dân. Toàn tỉnh chưa có cơ sở sản xuất, cung ứng giống vật nuôi này. Hiện toàn tỉnh có tổng đàn bò 22.000 con, tổng đàn trâu 47.000 con. Theo chị Chu Thị Thu Thủy, Phó Chi cục Trưởng Chi cục Thú y tỉnh, tình trạng trên sẽ dẫn đến sinh sản cùng đàn, cận huyết, không đủ số lượng giống đáp ứng nhu cầu mà còn xảy ra tình trạng suy giảm chất lượng, thoái hóa giống.

Trong trồng trọt, trên địa bàn tỉnh có Công ty CP Giống cây trồng Quảng Ninh, lớn thứ 3 toàn quốc trong sản xuất các giống lúa nguyên chủng, siêu nguyên chủng, sản lượng 1.200 tấn/năm, bằng 50% tổng nhu cầu giống mỗi năm toàn tỉnh. Cái khó là người dân chủ yếu trồng các giống lúa PC, TBR125, vốn là loại giống doanh nghiệp này không được cung ứng. Diện tích cấy lúa PC, TBR125 hiện chiếm đến 60% tổng diện tích lúa toàn tỉnh. Chính bởi vậy nên nông dân chủ yếu phụ thuộc vào nguồn cung ứng giống lúa từ nơi khác chuyển về.

Ngoài giống lúa, hiện nay thông qua 296 cơ sở kinh doanh buôn bán giống cây trồng toàn tỉnh đã cung ứng tất cả các giống cây ăn quả, cây công nghiệp, rau màu…  Song phần lớn số lượng giống này được nhập từ các cơ sở sản xuất cây giống trong dân, mặc dù vẫn đảm bảo về các tiêu chuẩn liên quan đến cây đầu dòng song lại khó kiểm soát quy trình sản xuất, không đảm bảo về chất lượng.

Đối với sản xuất giống cây lâm nghiệp lại đang xảy ra tình trạng thừa – thiếu cục bộ. Cụ thể thừa cây keo, bạch đàn để trồng rừng sản xuất nhưng thiếu cây giống bản địa, cây ngập mặn để trồng rừng đặc dụng, phòng hộ. Theo tính toán của Chi cục Kiểm lâm tỉnh, mỗi năm toàn tỉnh cần đến 4 triệu cây để trồng rừng phòng hộ, đặc dụng, trong đó 60% là cây bản địa; 20 triệu cây giống trồng rừng sản xuất; 3.000 cây phân tán tạo cảnh quan đô thị. Trong khi toàn tỉnh chỉ có 1 cơ sở sản xuất, nuôi cấy mô và 15 đơn vị có vườn ươm song cơ cấu giống cây chủ yếu là keo, bạch đàn, nguồn giống cây bản địa rất hạn chế, không có giống cây rừng ngập mặn.

Vụ mùa vừa qua, nông dân kho Ba Sào, xã Thống Nhất, huyện Hoành Bồ cấy giống lúa TBR125
Vụ mùa vừa qua, nông dân khu Ba Sào, xã Thống Nhất, huyện Hoành Bồ cấy giống lúa ĐT100 của Công ty CP Giống cây trồng Quảng Ninh.

Cần có “cú huých” đủ mạnh

Theo ông Nguyễn Văn Đức, Phó Giám đốc Sở NN&PTNT, có thể nói đến thời điểm này tỉnh đã bước đầu thành công trong việc lưu giữ, phát triển một số giống bản địa, trong đó đặc biệt là giống lợn Móng Cái, gà Tiên Yên. Từ chỗ khan hiếm giờ đã tương đối đảm bảo, đáp ứng phần lớn nhu cầu thị trường. Cụ thể, đáp ứng đến 80% nhu cầu giống lợn Móng Cái với khoảng trên 1 triệu con/năm và 70% nhu cầu giống gà Tiên Yên với khoảng 120 triệu con/năm. Hiện tổng đàn lợn Móng Cái của tỉnh đạt gần 41.000 con, đàn gà Tiên Yên đạt trên 170.000 con. Để làm được điều này, liên tiếp trong 3 năm vừa qua tỉnh đã dành nguồn vốn gần chục tỷ đồng cho việc lưu giữ giống gốc gần 500 con lợn Móng Cái, 2.000 con gà Tiên Yên và hỗ trợ công tác phối giống, mua giống hậu bị thay đàn, lưu tinh, bình tuyển giống…

Từ thành công của việc bảo tồn phát huy giống bản địa của lợn Móng Cái, gà Tiên Yên cho thấy cần phải có chính sách đủ mạnh để đẩy mạnh công tác sản xuất, cung ứng giống, thu hút doanh nghiệp đầu tư vào giống. Các cơ chế ưu đãi phải tương tự như chính sách dành cho việc lưu giữ và phát triển một số giống bản địa mà thời gian qua tỉnh đã triển khai. Điều này là hoàn toàn sát thực tế bởi với đặc thù khí hậu có 2 mùa nóng, lạnh kéo dài và khắc nghiệt, nhu cầu tiêu thụ giống theo mùa vụ nên việc sản xuất giống nông nghiệp tại Quảng Ninh không dễ dàng. Đây cũng là một trong những lý do mới đây đại diện Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển sản xuất Hạ Long (BIM) chia sẻ khi chính thức xin tỉnh không triển khai hạng mục làm giống, chấp nhận trả cho tỉnh hơn 6,6 tỷ đồng tiền hỗ trợ theo chính sách ưu đãi.

Công nhân Công ty CP Phát triển và chăn nuôi Bình Minh kiểm tra trứng trước khi đưa vào lồng ấp
Công nhân Công ty CP Phát triển và chăn nuôi Bình Minh kiểm tra trứng trước khi đưa vào lồng ấp. Ảnh: Hoàng Nga

Bên cạnh đó các nhà chuyên môn cũng cho rằng về công tác sản xuất giống thủy sản, nhất là giống tôm, song song với chính sách hỗ trợ sản xuất tại chỗ thì cũng cần có chính sách khuyến khích ương dưỡng tại chỗ.  Cần tiếp tục phục tráng, cải tạo, chọn tạo nhân dòng đối với gà Tiên Yên, lợn Móng Cái; đẩy mạnh thụ tinh nhân tạo cho đàn bò; khuyến khích doanh nghiệp có uy tín đứng ra làm đầu mối cung cấp giống cây trồng… Ngoài ra tỉnh cần thúc đẩy vai trò, trách nhiệm của các đơn vị hạt nhân trong sản xuất giống như Nông trường Evinco của Tập đoàn Vingroup; đẩy mạnh tiến độ Trung tâm giống nhuyễn thể tại Vân Đồn, Khu phức hợp sản xuất tôm chất lượng cao tại Đầm Hà của Tập đoàn Việt – Úc…

baoquangninh.com.vn

Share